Odyseja kosmiczna 2001 jest powieściową adaptacją scenariusza filmu science fiction o tym samym tytule. Książka napisana przez Arthura C. Clarke'a przedstawia futurystyczną opowieść, która stała się klasykiem gatunku. Akcja rozgrywa się w odległej przyszłości i kieruje naszymi oczami przez wydarzenia mające miejsce na początku ludzkości oraz w XX wieku aż po dalekie rejony Układu Słonecznego. Powieść porusza tematy eksploracji kosmosu, sztucznej inteligencji, zagrożeń technologicznych i celów ludzkości w kontekście relacji z pozaziemskimi istotami. Kluczową rolę odgrywa tajemniczy monolit, który pojawia się w formie czarnego prostokątnego sześcianu. Ów artefakt, pozostający niewyjaśnionym i niepojętym zarówno dla nauki współczesnej, jak i prahistorycznych istot, jest centralnym elementem fabuły. Zarówno odkrycie na Księżycu, jak i znaleziska na rodzimej planecie są kluczowymi punktami w opowieści. Filmowa ekranizacja Odysei kosmicznej 2001 była nominowana do Oscara za scenariusz, a współpraca Clarke'a z reżyserem Stanleyem Kubrickiem przyniosła znakomite efekty w postaci wizualnych i narracyjnych innowacji w dziedzinie kina science fiction. Powieść, podobnie jak film, jest pełna atmosfery, emocji oraz intelektualnych wyzwań i refleksji na temat miejsca człowieka we Wszechświecie. W Polsce książkę wydano nakładem Domu Wydawniczego REBIS, z lekkim, ale skutecznym przekładem Radosława Kota. Okładka opatrzona jest grafiką nawiązującą do kultowego filmu oraz elementów charakterystycznych dla science fiction. Odyseja kosmiczna 2001 pozostaje jednym z najważniejszych dzieł gatunku, będąc nie tylko rozrywką, ale też dziełem o dużej wartości literackiej i intelektualnej.