Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów – monografia szkockiego myśliciela i ekonomisty Adama Smitha wydana w 1776. Książka jest uważana za pierwszą próbę naukowej analizy zjawisk ekonomicznych, a data jej wydania umownie przyjmowana jest jako datę narodzin współczesnej ekonomii. Bogactwo narodów stanowi fundament liberalizmu gospodarczego i ważny punkt odniesienia dla współczesnych teorii ekonomicznych. Smith w niej opisał działanie niewidzialnej ręki rynku, krytykując zarówno merkantylistów jak i fizjokratów.
Książka składa się z części poświęconych handlowi międzynarodowemu, podatkom, pieniądzu, systemowi celnemu czy przemysłowi. Smith analizuje przyczyny i źródła bogactwa narodów oraz postuluje działania jakie należy podjąć w celu zwiększenia dobrobytu w społeczeństwie opartego na wolnej wymianie towarów, usług i kapitału poprzez rynek. W swoim dziele Smith argumentuje za wolnością handlu, wolnością przedsiębiorczości i niskimi podatkami. Równocześnie krytykuje nadmierne regulacje gospodarcze ingerujące negatywnie w naturalny przebieg procesów ekonomicznych.
Bogactwo narodów ma teoretyczną podbudowę zarówno dla polityki wewnętrznej, jak i zewnętrznej. Smith uważa, że narody powinny dążyć do rozwoju własnego przemysłu poprzez wspieranie krajowych producentów oraz umożliwienie im wejścia na rynki zagraniczne. Równocześnie jest za protekcją krajowego rolnictwa, ponieważ uznaje je za podstawę suwerenności narodu i jego niezależność od innych państw.
Dzięki Bogactwu narodów Smith stał się jednym z najwybitniejszych ekonomistów, a jego idee na temat wolnego rynku wpłynęły na późniejsze pokolenia myślicieli ekonomicznych. Książka ta miała również istotny wpływ rozwój współczesnej ekonomii klasycznej i jej kolejnych nurtów, w tym liberalizmu gospodarczego i neoliberalizmu, którymi kierują się państwa o nowoczesnej gospodarce.
