Esej o Duszy Polskiej to książka autorstwa Ryszarda Legutki, wydana po raz pierwszy w 2008 roku przez Ośrodek Myśli Politycznej. Praca ta podejmuje temat Polski i jej społeczeństwa w okresie ostatniego półwiecza, od czasu zakończenia II wojny światowej. Legutko przeciwstawia się idei Polaków jako narodu historycznego i argumentuje, że zamiast odbudować Polskę po wojnie, jak to miało miejsce po I wojnie, rozpoczęto budowę nowej PRL-owej rzeczywistości. W rezultacie, według autora, społeczeństwo polskie stało się "narodem PRL-owskim".
W książce Legutko próbuje rehabilitować pojęcia "naród" i "nacjonalizm" oraz kwestionuje zdolność polskich elit do odbudowy narodowej tożsamości po upadku komunizmu w 1989 roku. Esej krytycznie analizuje różne aspekty polskiego społeczeństwa, takie jak jego postawy moralne, tradycje, mentalność i wpływ komunizmu na jego rozwój. Autor podkreśla destrukcyjny wpływ ideologii komunistycznej nie tylko na "dusze polską", ale również na rzeczywistość społeczną i polityczną kraju. Opowieść o historii Polski od 1945 roku jest uwikłana w kontekst filozoficzny, dotyczący istnienia jednostki w zmiennej rzeczywistości politycznej i społecznej. Książka ta została określona jako przełomowa przez niektórych recenzentów, którzy zwracają uwagę na jej głębię analizy historycznej i politycznej oraz jej znaczenie dla lepszego zrozumienia współczesnego obrazu Polski. W 2012 roku autor opublikował posłowie do książki, w którym kontynuuje swoje rozważania na temat polskiej tożsamości w kontekście współczesnych wyzwań społecznych i politycznych.
